Donderdag 20 november 2025

Gloed van Sandor Marai

Sandor Marai geboren in 1900 in het vroeger Oostenrijk-Hongarije. Studeerde in Leipzig, Frankfurt en Berlijn. Na de oorlog emigreerde hij eerst naar Italïe en later naar de VS.     

De roman Gloed van Sándor Márai verscheen oorspronkelijk in 1942, maar werd herontdekt in 1999, een meesterwerk uit de Europese literatuur. De Hongaarse schrijver Márai heeft deze herontdekking helaas niet mogen meemaken. Miskend als schrijver (zijn boeken werden in Hongarije verboden), volkomen vergeten en in alle eenzaamheid pleegde hij in 1989 zelfmoord. 

Het is 1940 als generaal Henrik op zijn kasteel in Hongarije een brief ontvangt van voormalig kapitein Konrad die na eenenveertig jaar zijn oude vriend wil opzoeken. 

Henrik en Konrad leerden elkaar kennen op een militair opleidingsinstituut bij Wenen toen ze tien jaar oud waren. Ze werden vrienden voor het leven, Henrik uit een zeer rijk Hongaars geslacht en Konrad, geboren in een zeer armoedig gezin. 

Dit verschil in afkomst en rijkdom is onbelangrijk en staat de vriendschap geenszins in de weg: Konrad wordt kind aan huis bij Henrik hoewel diens vader vindt dat Konrad ‘anders’ is, geen échte militair. 

Waarom is er zo lang geen contact geweest? Wat is er gebeurd eenenveertig jaar geleden? Dat is het grote geheim dat beide mannen delen waarbij de één niet precies weet wat de ander allemaal al doorheeft. 

De generaal geeft opdracht aan de min Nini – waar hij een bijzondere band mee heeft – om de tafel te dekken op exact dezelfde manier als de laatste keer, eenenveertig jaar geleden toen zijn vrouw Krisztina er nog bij was. Zij is tweeëndertig jaar geleden overleden.  

Na het diner gaan beide heren naar een andere salon waar alleen een lange vleugel staat en drie fauteuils rond een warme porseleinen kachel. Een lakei plaatst de koffie, brandewijn en sigaren op een tafeltje en laat de generaal en Konrad alleen. 

Wat volgt is een monoloog van de generaal, waarbij Konrad slechts enkele keren kort bevestigt wat de generaal heeft verteld of een kort antwoord geeft op een vraag. De generaal spreekt vermoedens uit die waar blijken te zijn. Heeft het over demonen uit het verleden en diep verborgen emoties. 

Het boek werd door de lezers positief onthaald. Gaat duidelijk meer over gevoelens (vriendschap, liefde, verlies, zin van het leven, ouder worden….) dan over gebeurtenissen. Daarnaast hebben we genoten van mooie zinnen en schrijfstijl van de auteur. Zelfs de vertaling werd geapprecieerd. 

16 oktober 2025

Het schaarse licht van Nino Haratischwilli

Wanneer drie jeugdvriendinnen elkaar weerzien bij een tentoonstelling (in 2019 in Brussel) van foto’s van een overleden vriendin, reflecteren ze over hun gezamelijke geschiedenis in het Georgië van na de sovjetoverheersing (in de jaren 1990). De roman legt een stuk geschiedenis bloot van een complex land, waarover wij in de leesgroep weinig wisten. Zo hebben de meesten wel iets opgezocht op het net wat het dan ook extra boeiend maakt. De link met Oekraïne kwam ook ter sprake. 

In de stad Tbilisi sluiten vier meisjes vriendschap. Dina, de fotografe wil vrij zijn. Ira is een intelligent buitenbeentje. Nene het nichtje van een machtige crimineel. De gevoelige Keto die de verteller is van het verhaal. De vriendinnen maken van alles mee, een grote liefde die geheim moet blijven, het geweld in de straten, stroomuitval, heroïne die het land overspoelt, de verscheurdheid van het land (de houding van de twee grootmoeders), maar hun vriendschap overleeft alles, tot de tragische dood van Dina hen toch uit elkaar drijft. Pas in 2019 op de fototentoonstelling zien ze mekaar terug. 

Het verhaal is complex. Het was wennen aan de verschillende personages (namen) die elk een duidelijke rol hebben in het boek. Er gebeurt zodanig veel en de terugkerende flashbacks in het verhaal zorgen ervoor dat je je aandacht moet bijhouden en je tijd moet nemen voor dit behoorlijk dikke boek dat door de lezers die die tot het einde doorgelezen hebben, werd gesmaakt. 

23 juni 2025

Eiland van de verdwenen bomen van Elif Shafak doet het verhaal van Kostas en Defne die op het verdeelde eiland Cyprus in liefde vallen onder een vijgenboom. Een boom die ook dienst doet als symbool van verbinding tussen heden en verleden. Voor België een beetje herkenbaar vanwege de moeilijke verstandhouding en verdeeldheid tussen twee talen en volkeren: Grieks- en Turks-Cyprioten. Daar ging het wel straffer toe in een jarenlange bloedige burgeroorlog die de twee bevolkingsgroepen uiteendreef. 

Kostas en Defne komen uit de verschillende delen van het land, en daartegen was het uiterst moeilijk vechten. Een connectie, laat staan een relatie, tussen Turks- en Grieks-Cyprioten was not done. Daarom ontmoeten ze elkaar in het geheim in de taveerne van twee vrienden.

Speciaal en ook wel uniek aan deze roman is dat het verhaal niet alleen door mensen, maar ook door de vijgenboom wordt verteld. Wat uitstekend past in het hele verhaal en ook een heel ander licht werpt op het verdeelde eiland.

De taal van Shafak is rijk en poëtisch, en geeft de sfeer van het verdeelde eiland treffend weer. De geschiedenis van Cyprus dient als achtergrond om de problemen van het koppel, van hun verhouding tot de oudere generatie, en van de bevolking in het algemeen aan te kaarten. De inbreng van de vijgenboom voegt dan weer een extra dimensie toe, ook inzake fauna en flora.

Het boek viel in goede aarde bij Leesgegroet. Niet alle, maar toch de meeste lezers vonden het aangrijpend, verhelderend, vlot leesbaar en aanraadwaardig.

 

15 mei 2025

De vegetariër Han Kang

“Voordat mijn vrouw vegetariër werd, had ik haar in alle opzichten volstrekt oninteressant gevonden.” Een boek dat zo begint, gaat meteen met (veel van) je aandacht lopen. In deze merkwaardige én interessante roman leiden Cheong en zijn vrouw Yeong-hye een middelmatig leven, maar na een droom besluit zij van de ene dag op de andere geen vlees meer te eten. En het gaat verder: van de weeromstuit wil ze niet meer met hem vrijen omdat hij naar vlees ruikt. Het begint zelfs echt uit de hand te lopen wanneer haar familie haar wil dwingen te eten. Zij wil aan die dwang ontkomen door een plant te worden. Wat haar ogenschijnlijk ook lukt nadat haar zwager, die een seksuele obsessie voor haar ontwikkelt, haar lichaam beschildert met bloemen.

Een hoogst vreemd uitgangspunt en verhaal is het minste wat we van deze Zuid-Koreaanse roman kunnen zeggen, die gaat over al even merkwaardige dromen, erotiek en een soort van streven naar vrijheid. Beklemming en waanzin liggen heel dicht bij elkaar in dit wat absurde verhaal. Niet altijd even spitant, maar toch ruim het lezen waard. Dat vonden althans de aanwezige Leesgegroetleden, die tegen de gewoonte in vanaf minuut 1 meteen in het boek doken om de vele eigenaardigheden te bediscussiëren.

De schrijfster hanteert een trefzekere stijl: in één of enkele zinnen zet ze een situatie treffend neer. Inhoudelijk was het minder overtuigend: van de afwezigen, die zoals altijd ongelijk hadden, vonden sommigen het te duister en te plastisch, te absurd, te mangericht, te oppervlakkig. Alles bij elkaar dan maar: een goed boek, maar of het ook nobelprijswaardig is, is nog een ander paar mouwen.

 

24 april 2025

Het moerasmeisje Delia Owens

Het zesjarige meisje Kya woont in een hut in de moerassen van North Carolina. Haar familie heeft haar verlaten en ze moet het leven helemaal alleen aanpakken. Niet simpel op zo’n jonge leeftijd, maar ze slaagt wonderwel. Ze heeft talent, leert van dieren, ze jaagt, ze verkoopt mosselen en vis aan winkels in een nabije stad. Als opgroeiende tiener trekt ze de aandacht van twee jongens in de buurt, de vriendelijke Tate en de arrogante Chase. 

Al in het begin van het verhaal komen we te weten dat Chase vermoord is en dat Kya daarvan wordt verdacht. Het boek wisselt af tussen het onderzoek naar de moord en Kya’s jonge leven met weinig menselijk contact in een niet voor de hand liggende omgeving. 

Zelf biologe zijnde, weet auteur Delia Owens het leven in de moerassen en het overleven in de ruige natuur treffend weer te geven. Het verhaal is wat lang uitgesponnen en daardoor hier en daar langdradig, maar het blijft wel boeien tot het einde. Al gold dat niet voor alle Leesgegroeters, want voor sommigen kwam de roman aardig dicht in de buurt van een stationsroman.