Mooie woorden (17)

Geert heeft weer eens helemaal gelijk:

IJ krottege = joeg de barberienn = barbarie eenden wig moir viel mee zeen uufd veurewirs = voorwaarts in tguur = het goor van de beke, en oistie = toen hij boovn kwam zat zeen oir vul mee virdevas = muggenlarven. Gelaën = gelachen damme wulder en.

Opgave voor deze week:

Snuchtings tieluk = ? zat er een peetse rueboird = ? te schuiflen = ? ip de vijsterbanke = ?, en twa veel schuunder = ? dan al de mirlo’s = ? tuupe = ?.

Leestips (23)

Doppler van Erlend Loe. 

Na een val van zijn fiets voelt Doppler een rust over zich komen die hem doet besluiten mens en maatschappij achter zich te laten. Hij sluit vriendschap met het jong van een eland die hij heeft gedood en doopt hem Bongo. Samen met Bongo laat hij de wereld achter zich en trekt zich terug in het bos. Gek genoeg komt hij vanaf dan allerlei bizarre figuren tegen.

Een ultravermakelijk boek waarbij spontaan deze woorden opborrelen: bizar, geestig, fris, kritisch, hilarisch en absoluut-meer-lezen-van-Loe.

Quotes (13)

De dood bestaat niet

(God)

Mooie beelden (10)

Aan alle lezers van Leesgegroet

Een gelukkig nieuwjaar en veel mooie boeken, zinnen, woorden, beelden en ook muziek, zoals hieronder. Klik, leun achterover, kijk en luister:

Mooie muziek voor 2013!

Jo

Poëtegem (13)

Een doordenkertje voor het nieuwe jaar, nuttig bij de volgende boekbesprekingen. In de hoop dat in het nieuwe leesjaar enkele meesterwerken aan bod komen ...

"It is a mark of the greatest poets, novelists and dramatists that they all demand a high degree of co-operation from their audience. The form may be simple, and the language plain as daylight, but the inner meaning, the latent content of a masterpiece will not be perceived without a certain imaginative and emotional effort. In this sense, the great artist makes every one of his readers into a philosopher and  poet, to a greater or lesser degree, according to the reader's powers. The novelist of genius, by presenting the particular instance, indicates the general truth. He indicates, but he does not attempt to state it - for to state the general truth is to circumscribe it, to make it somewhat less than itself.

The final verdict, the ultimate synthesis, must be left to the reader; and each reader will modify it in accordance with his needs. The aggregate of all these individual syntheses is the measure of the impact of a work of art upon the world. It is, in fact, a part of that work. In this way, masterpieces, throughout the ages, actually undergo a sort of organic growth."

Christopher Isherwood,  Exhumations. Stories, Articles, Verses , Methuen 1966, p. 26

m.a.w. (vrije vertaling): Wat is een meesterwerk? Een werk dat de lezer (toeschouwer...) uitnodigt tot een intellectuele en emotionele inspanning, dat van elke lezer een filosoof of dichter maakt. Een concreet verhaal dat een algemene waarheid verbergt, zonder die met zoveel woorden duidelijk te maken - dit zou die algemene waarheid uithollen. Aan iedere nieuwe lezer die opnieuw te bepalen vanuit zijn 'noden'.

Het geheel van alle individuele synthesen bepaalt de  impact van het kunstwerk op de wereld en gaat zo deel uitmaken van het werk. Dat zo als het ware doorheen de eeuwen organisch uitgroeit tot het meesterwerk dat het is.

Bijdrage door Luc

Mooie beelden (9)

Quotes (12)

Zoekt en ge zult niet vinden, zoekt niet en ge zult erover struikelen.

(op de Chinese muur)

Poëtegem (12)

Sprookje (Herman De Coninck)

Er was eens een man

die altijd rechtvaardig was.

Mooie zinnen (3)

Iemand moet Josef K. belasterd hebben, want zonder dat hij iets kwaads gedaan had, werd hij op een ochtend gearresteerd.

(Het proces, Franz Kafka)

11 december 2012

In Het strand van Oostende van Jacqueline Harpman is Emilienne elf als de bliksem bij haar inslaat: ze ontmoet de liefde van haar leven, de vijfentwintigjarige kunstschilder Léopold. Meteen weet ze met stellige zekerheid hoe haar leven verder zal verlopen: uitsluitend in het teken van haar liefde voor hem.

Ze begint aan een lange veroveringstocht. Als jong meisje en middelbare scholier speelt ze zijn schildershulpje en maakt zich op die manier ongemerkt onmisbaar. Als ze vijftien is, vindt ze zichzelf klaar voor de liefde en biedt ze zich aan Léopold aan. Vanaf dat moment kunnen ze zich niet meer onttrekken aan hun lotsbestemming, en wordt al de rest bijzaak. De regels en gebruiken van die tijd, hun beider huwelijken (maar niet met elkaar), een lang verblijf in Amerika, haar werk als lerares: niets is in staat haar uit haar lood te slaan. Met een hartstocht zoals maar zelden werd beschreven, geeft Emilienne zich over aan het onontkoombare. Maar evengoed is ze berekend en rebels, meedogenloos in het najagen van haar levensdoel.

Deze uitbundige liefdesgeschiedenis is feilloos verwoord door Jacqueline Harpman, die naast schrijfster ook nog psychoanalytica was. Dat laatste merk je aan de rake beschrijvingen van de personages en van de sfeer van het midden-20^e-eeuwse Brussel. Door haar rijke verbeelding wordt Het strand van Oostende een meeslepend verhaal over de niets ontziende passie van twee mensen, maar ook over de Brusselse beau monde, en de salons waar ze met hun artificiële cultuur vertoeven.

Iedereen was enthousiast over dit boek. De liefde nietwaar, en wat die met mensen kan doen. Altijd heerlijk om te lezen, zeker als het zo uitgepuurd is als in Het strand. De lucide beschrijvingen in telkens andere, maar even trefzekere bewoordingen en met strategisch doorzicht. Diepgaande emotie gecombineerd met een sterke vorm van rationaliteit, en dat in een stijl die bij momenten proustiaans is. De knipogen naar Proust, naar Valéry (La marquise sortit...), en naar Laclos (Les liaisons dangereuses - Mme Van Aalter als moderne Mme de Merteuil), de verschijning van la bonne petite Jacqueline Harpman, en grappige zinnen als “J’avais mon amant, Blandine avait la grippe” maken het lezen van deze roman tot een waar genoegen.

Bovendien krijgen we zicht op het mondaine leven van de Brusselse beau monde, (“Ik garandeer u twee Rolls bij de opening van uw galerij”), verwijzingen naar de pareltjes van de art nouveau in het Brusselse (hôtel Hannon) en een scherpe blik op het werk van de schilder.

Onbekend (en dus onbemind?) in Vlaanderen, was Jacqueline Harpman een belangrijke Belgische auteur. Letterlijk en figuurlijk een grote madam van bij ons, zij het van over de taalgrens, overleed ze in mei 2012. Misschien wordt het nu tijd om haar te (her)ontdekken?

Bijdrage door Luc en Jo

Mooie beelden (8)

Favorieten (4)

John Fante (1909-1983) was een Italiaanse immigrant en metselaarszoon die in Los Angeles woonde, en daar schrijver probeerde te worden. Hij slaagde erin enkele kortverhalen te publiceren in lokale Amerikaanse tijdschriften. Vaak gingen die verhalen over zijn jeugd in Colorado. In 1938 publiceerde hij zijn eerste roman Wacht tot het voorjaar, Bandini, die in ons land bekendheid verwierf door de verfilming van Dominique Deruddere in 1989. Het boek gaat over de 14-jarige Italiaanse immigrantenzoon Arturo Bandini, die samen met zijn familie en met veel moeite het hoofd boven water probeert te houden. Zijn vader Svevo heeft als metselaar grootse plannen, maar daarmee kan hij de armoede waarin de familie leeft, niet lenigen. Met vallen en opstaan slaan ze zich een weg door het leven.

Naast andere romans volgen later Vraag het aan het stof, Dromen van Bunker Hill en De weg naar Los Angeles, die alledrie over dezelfde Arturo Bandini gaan, wiens ambities huizenhoog reiken, maar amper worden ingelost. Bandini is zeker geen loser, maar stuntelt toch wat af in de queeste naar zijn onbereikbare dromen. Zijn streven naar erkenning en rijkdom door middel van het schrijverschap is aandoenlijk, zijn bandeloosheid als hij zijn sporadisch verdiende centen over de balk gooit al wat minder. Armoede wordt afgewisseld met euforie, eenzaamheid met onmogelijke liefdes. Dat maakt hem tot een zeer wispelturig en onhandig, maar vooral kleurrijk personage.

 

John Fante beschrijft zijn Arturo Bandini met veel mededogen en een grote emotionele betrokkenheid. Je kunt je nooit van de indruk ontdoen dat er veel van zichzelf in het personage zit. Met veel humor maakt hij hem springlevend en heel menselijk, wat het lezen van zijn boeken tot een groot plezier maakt. De Bandini-boeken zijn stuk voor stuk juweeltjes. De andere ook.

Quotes (11)

Iedereen houdt elkaar voor de gek door enkel de meest geslaagde versies van zichzelf te tonen. Er is enkel ruimte voor positieve boodschappen die dankzij de 'Like'-functie bevestigd moeten worden. Het is dus een soort permanente zelfverheerlijking en dan nog van de meest banale zaken.
(Socioloog Koen Damhuis over Facebook)

Mooie woorden (16)

Oplossing van de vorige keer:

Terbinst = terwijl dat ie ant zensen = zeisen was, tort = trapte ie in nen bieënnest, en tons = dan moest ie ziere = snel wigluupn = wegrennen, moir een strollebie = wesp stroldeg’em = stak hem toch ip zeen bakuis = gezicht en twas ochiere = ocharme mier dan een bietse = wondje, zan.
 

Luc deed zijn uiterste best, maar het was toch weer Geert die met de pluimen ging lopen door alle mooie woorden juist te raden, op het laatste na. Zo zie je maar.

Nieuwe opgave:

IJ krottege = ? de barberienn = ? wig moir den irpel = ? liep veur zeen voetn en ij pletstege = ? mee zeen uufd veurewirs = ? in tguur = ? van de beke, en oistie = ? boovn kwam zot zeen oir vul mee virdevas = ?. Gelaën = ? damme wulder en.

Mooie zinnen (2)

Hoewel het hier geen openingszin betreft moest ik spontaan denken aan deze zin uit Celibaat van Gerard Walschap: "Het eerste dat hij kocht was een auto en het eerste dat hij overreed een kind."

Bijdrage door Geert

Mooie zinnen (1)

Beginzinnen zijn zinnen die je in het verhaal (moeten) trekken, die je enthousiasmeren, overhalen of overtuigen. Soms doen ze dat, soms niet. Soms doen ze het goed, soms niet. Als ze het goed doen, doen ze het onweerstaanbaar, vol overgave en trefzeker. Vaak is wat volgt dan ook de moeite van het lezen waard, al is dat geen garantie. Bij het zoeken naar een goed boek, is het lezen van de eerste zin dan ook vaak een goede hulp.

Mooie zinnen, een nieuwe rubriek met overtuigende, raadselachtige, intrigerende en/of mooie woorden. Hier gaan we:

Zodra ik hem zag, wist ik dat Léopold Wiesbeck de mijne zou worden. Ik was elf jaar, hij vijfentwintig. (Het strand van Oostende, Jacqueline Harpman)

Mooie beelden (7)

Leestips (22)

Haal mensen uit hun beschaving, plaats hen in de natuur die hen vijandig is, lever hen uit aan the struggle for life, om te overleven, met en tegen zichzelf, en zie ... het beest in de mens? de mens in de mens?

Minstens drie auteurs waagden zich aan dergelijk verhaal, en met succes. Ik denk aan Moi qui n’ai pas connu les hommes / Ik die geen man gekend heb, van ‘onze’ Jacqueline Harpman (mag ik een franstalige Belgische (grote) schrijfster nog de ‘onze’ noemen?) , aan The road / De weg van Cormac McCarthy, en nu aan Dit zijn de namen van Tommy Wieringa.

Deze laatste vertelt over een groep vluchtelingen, die verraden worden door mensenhandelaars die hen droppen in de steppe en hen een ander land beloven dat ze niet vinden. De stroper, de lange man, de vrouw, de jongen... slagen er met bovenmenselijk lijden en meer dood dan levend in een grensstad te bereiken waar ze worden gevangengezet en beschuldigd van moord. De politiecommissaris van deze Oosteuropese stad vol corruptie - urban jungle - is op zijn manier op zoek naar de mens in zichzelf, zijn naam, zijn herkomst (joods?). Een tocht door de steppe, door de woestijn en door het verleden naar een identiteit, een zin van het leven.

Drie fabels, driemaal een huzarenstukje dat geen echte antwoorden geeft, maar de lezer opzadelt met vragen. Ze verdienen alle drie herlezen te worden. Misschien worden ze ooit onderworpen aan een diepgaander vergelijkende studie. Hoe dan ook, Tommy Wieringa tilt zichzelf met deze nieuwe roman – twee afwisselende verhaallijnen die niet zonder humor op het einde samenkomen – op een hoog niveau en moet geenszins onderdoen voor zijn twee grote collega’s. Te lezen!

Bijdrage door Luc

Poëtegem (11)

Een der mooiste uit het Nederlandse taalgebied en daarom op de eerste rij in ons collectief geheugen.

Het huwelijk (Willem Elsschot)

Toen hij bespeurde hoe de nevel van de tijd

in d'ogen van zijn vrouw de vonken uit kwam doven,

haar wangen had verweerd, haar voorhoofd had doorkloven

toen wendde hij zich af en vrat zich op van spijt.

Hij vloekte en ging te keer en trok zich bij de baard

en mat haar met de blik, maar kon niet meer begeren,

hij zag de grootse zonde in duivelsplicht verkeren

en hoe zij tot hem opkeek als een stervend paard.

Maar sterven deed zij niet, al zoog zijn helse mond

het merg uit haar gebeente, dat haar toch bleef dragen.

Zij dorst niet spreken meer, niet vragen of niet klagen,

en rilde waar zij stond, maar leefde en bleef gezond.

Hij dacht: ik sla haar dood en steek het huis in brand.

Ik moet de schimmel van mijn stramme voeten wassen

en rennen door het vuur en door het water plassen

tot bij een ander lief in enig ander land.

Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad

staan wetten in de weg en praktische bezwaren,

en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren,

en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat.

Zo gingen jaren heen. De kindren werden groot

en zagen dat de man die zij hun vader heetten,

bewegingsloos en zwijgend bij het vuur gezeten,

een godvergeten en vervaarlijke aanblik bood.

Leestips (21)

Alessandro Baricco, een grote naam, een innemend (Italiaans) schrijver. Laatst kende De Barbaren heel wat succes, een reflectie in columns over de mutatie die de moderne mens ondergaat onder invloed van onder andere de moderne media. Gaat de cultuur ten onder aan vervlakking? Ja, een cultuur verdwijnt, en maakt plaats voor een andere. Meer details in dit boeiende boek, dat ons doet nadenken over wie we waren (de romantiek!!) en wie we worden.

Verplichte lectuur (geen evangelie!) voor onderwijsmensen die dag na dag tegenover ‘barbaren’ staan! Met een schitterende uitsmijter over het bouwen van muren om de waan van een (zuivere) identiteit te ondersteunen.

En nu is hij terug met het mooie Mr Gwyn over een gevierd schrijver die besluit ermee op te houden en na heel wat zoeken overgaat tot het maken van (geschreven) portretten die de geportretteerde aan zichzelf teruggeeft, thuisbrengt. Zijn model hierbij lijkt me Lucian Freud. Een prachtig verhaal, dat geen onmogelijkheden schuwt, zoals ook het geval was in vorige meesterwerken (ik denk niet te overdrijven) Zijde, Novecento, Land van glas, Een oceaan van zee, City (!!!) en Emmaus.., 

Aanraders!

Bijdrage door Luc

Leestips (20)

Paul Auster, Winterdagboek . Een der groten van de hedendaagse Amerikaanse (New Yorkse) literatuur heeft totnogtoe een prachtig oeuvre bijeengeschreven, met romans (Moon Palace, De Muziek van het Toeval), poëzie en autobiografische geschriften. Hij maakte ook schitterende films (Smoke!!!).

Aan deze voorlaatste categorie voegt hij nu een nieuw geschrift toe, dat hij voorstelt als de overpeinzingen van iemand die 64 wordt  (When I get older, losing my hair ...) – geef toe, het zijn denderende dagen. Het is een boeiend overzicht van zijn leven, zijn liefdes, zijn omzwervingen (al zijn verblijfplaatsen passeren de revue), zijn littekens, zijn mislukkingen, zijn geluk. Wie zijn werk wat kent en ervan houdt, vindt vele elementen terug in dit boek dat diepmenselijk is.

Het is dus niet ‘nieuw’, maar toch verrijkend. Indirect leren we een en ander over zijn eerste echtgenote waarvan recent een tweede bundel verhalen verscheen: Lydia Davis – te lezen!! –, en meer direct over Mme Auster 2, Siri Hustvedt, eveneens een ‘grote Madam’ in de Amerikaanse literatuur (Wat me lief was, bvb).

Een groot schrijver die aantoont dat hij ook maar een mens is  nu hij de winter van zijn leven binnengaat. Ik vond het hartverwarmend.

                                

Bijdrage door Luc

Mooie beelden (6)

Leestips (19)

In de Westhoek valt regelmatig de naam van Marguerite Yourcenar. Wij waren het voorbije  weekend in het Frans-Vlaamse Cassel. Als stadje al de moeite van een bezoekje waard, al was het maar voor het onvlaamse binnenrijden van deze ‘stad boven op de heuvel’. Een bizarre mengeling van kasseien en haarspeldbochten.
Sinds enkele jaren is daar een prachtig Musée de Flandre in een schitterend gerestaureerd gebouw. Nu loopt er een mooie tentoonstelling met oud-Vlaamse kunstwerken die Marguerite Yourcenar inspireerden voor onder andere L'Oeuvre au Noir (Het Hermetisch Zwart).

Schitterende werken van onder meer Pieter Bruegel (de jongere) en Jeroen Bosch, bijeengebracht uit alle uithoeken van de wereld, verplaatsen ons in de boeiende wereld van dit prachtige boek. (zie ook de Standaard der Letteren van 2 november,  blz.  L10). Waarom dit boek niet eens (her)lezen en daarna de tentoonstelling bezoeken? Mooi te combineren met een bezoekje aan authentieke Vlaamse cafés, waar lekkere lokale bieren geschonken worden - of Picon -, bijvoorbeeld bij het eten van Potjevlesch...

Bijdrage door Luc

Mooie woorden (15)

Waar blijven ze ze halen, al die mooie woorden?

ze zijn er nog, maar niet meer met zovelen,

ze doen glimlachen en lampjes branden,

ze waren in ’t verleden en worden nog maar zelden

gekoesterd in het heden,

soms worden ze genoten met volle teugen,

maar ze leven alleen nog verder in ‘t geheugen.

Terbinst = ? dat ie ant zensen = ? was, tort = ? ie in nen bieënnest, en tons = ? moest ie ziere = ? wigluupn= ?, moir een strollebie = ? stroldeg’em = ? toch ip zeen bakuis = ? en twas ochiere = ? mier dan een bietse = ?, zan.

Leestips (18)

1914 staat voor de deur. 11 november  nog meer. Dan denken velen, terecht, aan de Westhoek. Wij waren enkele dagen in Kemmel, en toerden daar wat rond. Voor wie dit ook van plan is (of niet) kan ik een prachtig boek(je) aanraden, dat allicht niet makkelijk te vinden is : De Troost van Schoonheid. De literaire Salient (Ieper 1914-1918)  van Piet en Wim Chielens (Globe - Radio1 1996, 204 p).

Deze twee broers, geboren in Reningelst, en nog steeds woonachtig in de streek, zijn beiden gepassionneerd door wat daar tijdens die oorlogsjaren van WO I gebeurd is. Piet Chielens is trouwens conservator en bezieler van het In Flanderns Fields museum te Ieper, en (mede)organisator van 'Vredesconcerten Passendale'.

Het boek  is een briefwisseling tussen de 2 broers over het drama (de drama's) van vooral de Engelse soldaten ( twintigers!!). Het is in feite een ontdekkingstocht van plaatsen, maar ook van geschreven bronnen, die ons een inzicht geeft in de waanzin van die 4 jaren loopgravenoorlog met zijn (honderd)duizenden doden. Wij kijken vooral door de bril van heel wat Engelse officieren die in gedichten en brieven eerst hun dadendrang, en gaandeweg hun afgrijzen en wanhoop uitschrijven/uitschreeuwen. Echt een boek dat doet griezelen! (weg met de fake halloween !!!!).

Maar zoals de titel al aangeeft, wordt ook troost geput, en aangereikt, en wel in de schoonheid. Ik las het boek als een oproep tot weerstand tegen blind en dwaas patriottisme met als wapen de cultuur, de poëzie. Vanuit 'diepten van ellende' tot de vastberaden wil om via schoonheid de les te leren: niet vergeten, blijvend herinneren, en met het 'wapen' van de cultuur (o.a. muziek - dank U, Wannes, en vele anderen) te strijden - al het mogelijke te doen - voor een samenleven in vrede en samenhorigheid.

Een aanrader, die bovendien zin geeft om wat we hebben aan getuigenissen te lezen. Binnenkort dus meer hieromtrent.

Bijdrage door Luc

Mooie beelden (5)

Quotes (10)

Gibt es ein Leben vor dem Tod?

(op de Berlijnse muur)

Favorieten (3)

Met Honger, gepubliceerd in 1890, katapulteerde Knut Hamsun zichzelf in één klap de top van de wereldliteratuur in. Talloze omzwervingen in Noorwegen en de Verenigde Staten hadden van hem een ervaringsdeskundige gemaakt op het gebied van overleven, twaalf stielen en dertien ongelukken, hongerlijden en vruchteloos zoeken naar literaire erkenning. Deze roman is dan ook grotendeels autobiografisch en gaat over een beginnende journalist die in Oslo artikelen probeert te schrijven en te slijten, en daar maar moeilijk in slaagt. Voortgestuwd door een knagende honger, zwerft hij door de winterse straten op zoek naar eten en een slaapplaats voor de nacht.

Het boek is een magistrale beschrijving van een mens die zijn dagelijkse strijd voert tegen de verschrikkelijke honger – die hem tot voortdurende waanvoorstellingen en stemmingswisselingen drijft – en het effect ervan op zijn geest. Ondanks de aanhoudende en schrijnende honger, houdt hij de schijn op en aanvaardt geen hulp, hij weigert zijn waardigheid te verliezen.

Het boek focust haast volledig op de innerlijke wereld en individuele daden, gedachten en gevoelens van de protagonist, een techniek die later bekend werd als de stream of consciousness en die gebruikmaakt van de monologue intérieur. Het uitgangspunt is louter subjectief, alleen de ik-persoon spreekt, er wordt niet ingezoomd op oorzaken en gevolgen, politiek of sociaal onrecht.

Ondanks de leeftijd van het boek is de stijl modern te noemen. Hamsun weet het donkere thema, dat ook vandaag nog tot de verbeelding spreekt, in te pakken in galgenhumor en ironie, en toch te vermengen met levenslust, wat leidt tot een vlot leesbare en meeslepende roman.

Ten slotte, anders dan Céline slaat Hamsun niet wild om zich heen, hij laat de dingen gelaten over zich heen komen en onderzoekt ze minutieus met een ontleedmes. Aan de kwaliteit van Honger doet het niets af, maar net als Céline werd Hamsun later controversieel omdat hij tijdens WO II sympathiseerde met de Duitse bezettingsmacht. Wat was dat toch met die mannen toen?

Leestips (17)

In Voor ik ga slapen van SJ Watson is een vrouw haar geheugen kwijt; het wordt elke dag in haar slaap gewist. Omdat ze vat wil krijgen op haar leven, begint ze op aanraden van haar dokter haar verleden te reconstrueren door het bijhouden van een dagboek. Door haar dagboek elke dag te herlezen en aan te vullen, krijgt ze gaandeweg greep op de werkelijkheid, die niet altijd is wat het lijkt. Druppelsgewijs komen er zeer verrassende dingen aan het licht.

De oude koning in zijn rijk (Leestip 16) ging over geheugenverlies, net als De huishoudster en de professor (Leestip 13) en Bij jou zijn (Leestip 15). Het is een onderwerp dat blijkbaar erg in trek is en hier telkens op verschillende manieren wordt benaderd. Dit is een intrigerend verhaal, dat zeer vernuftig en meeslepend wordt verteld. Een debuutroman van formaat.

4 oktober 2012

Magda Szabo is een boegbeeld van de Hongaarse literatuur. In de jaren 50 leefde ze op gespannen voet met het communistische regime, dat haar zelfs verbood te publiceren. In 1987 brak ze internationaal door met De Deur.

Het boek geeft de haat-liefdeverhouding weer tussen de huishoudster Emerence en de schrijfster voor wie ze werkt. De rollen zijn vanaf het begin eigenlijk omgekeerd, de innerlijk sterke madam Emerence is de baas en de schrijfster aanvaardt haar gezag. Ze is bovendien nogal excentriek, ze bepaalt zelf de hoogte van haar loon, wanneer ze werkt en hoe lang – soms heel laat ’s avonds, soms dagen achter elkaar niet –, nogal ongebruikelijk voor een huishoudster. Het gaat om een gespannen, maar tegelijk heel vitale relatie.

Emerence houdt bijna iedereen in haar leven op een afstand, behalve de hond Viola. Hij is de enige die voorbij de deur uit de titel, in de echte wereld van Emerence mag komen. Uiteindelijk neemt Emerence de schrijfster in vertrouwen.

Tijdens de bespreking van De Deur vonden enkelen dat er te weinig gebeurde in het verhaal en dat het te langdradig was, maar de meerderheid had het boek graag, zelfs zeer graag gelezen. Vooral de langzaam opgebouwde spanning tussen de twee protagonisten werd hogelijk gewaardeerd. Op elke bladzijde werd er wel iets toegevoegd aan de intensiteit van het verhaal. De grillige onvoorspelbaarheid en het excentrieke karakter van Emerence geven er een dramatische toets aan. Kort samengevat: een hoogvlieger, maar niet voor iedereen.

Mooie beelden (4)

Leestips (16)

De oude koning in zijn rijk van de Oostenrijker Arno Geiger is een open, onbevangen en punctueel verslag van de mentale aftakeling van de vader van de schrijver, dat je haast van dag tot dag kunt volgen. Zijn geheugen verschrompelt gaandeweg, de verwarring neemt het over, het verleden vervaagt en de toekomst wordt een angstaanjagend vraagteken.

In de jaren dat de Oostenrijkse auteur zijn vader bezoekt, noteert hij flarden van gesprekken, gedachten en ideeën. Hij neemt waar, beschouwt en beschrijft met een zeer scherpe blik, maar evengoed met een groot inlevingsvermogen en mededogen. Soms is het grappig, maar vaker is het pijnlijk. Na het eerste onbegrip  – het strenge “Laat je alsjeblieft niet zo gaan” van de kinderen aan hun vader vóór ze begrepen dat Alzheimer haar greep op de man alsmaar verstevigde – groeit het besef dat ze moeten leren omgaan met hun veranderende vader. Het is een omkering van de verhouding ouder-kind. De aanvaarding voorbij, ontstaat er een nieuwe ontdekkingsreis die de auteur met ons deelt. Hij gaat de harde waarheid van de dementie niet uit de weg, maar slaagt erin positief te blijven. Hij kijkt voorbij de beperkingen die de ziekte oplegt aan zijn vader. Ook de aftakeling is een deel van het leven, al is die in onze cultuur bijna het laatste taboe geworden.

Een verbluffend mooi boek is dit over de vergankelijkheid en kwetsbaarheid van de mens, met rake zinnen zoals deze: “Hij was veranderd, zijn bedrukte gelaat straalde geen wanhoop meer uit vanwege zijn vergeetachtigheid, maar vanwege de grote ontheemdheid van iemand voor wie de hele wereld vreemd geworden was”, en deze: “Als het eenmaal zo is dat een vader zijn kinderen verder niets kan bijbrengen, dan tenminste nog wat het betekent oud en ziek te zijn.”

Bijdrage door Ann Vanmaercke en Jo

 

Mooie woorden (14)

Beste vrienden en kennissen

Het gaat niet zo goed met de toekomst van het dialecterfgoed in Vlaanderen.
Op dit ogenblik ziet het ernaar uit dat over een aantal weken en/of maanden
zowel de banen bij Variaties vzw als die bij het Woordenboek van de Vlaamse
Dialecten zullen verdwijnen bij gebrek aan subsidies. Omdat Variaties vzw
dit betreurt, wil de organisatie toch wat ruchtbaarheid geven aan dit
probleem, en verspreidt ze de volgende dagen een petitie met de vraag om het
dialecterfgoed te steunen.
We zouden jullie dan ook willen vragen om deze petitie te bekijken,
eventueel te ondertekenen en verder te verspreiden bij vrienden en
kennissen.
De link naar de petitie is: www.dialecterfgoed.be

Alvast bedankt voor de steun

bijdrage door Veronique De Tierprojectmedewerker Variaties vzw
redacteur WVD, UGent

Quotes (9)

Aan het slot van mijn preek droogde zij mijn tranen met de voorkant van haar hemd, zonder eraan te denken dat zij door deze barmhartige daad twee rotsen aan mijn blikken blootstelde, waarop de meest ervaren stuurman schipbreuk zou lijden.

(Giacomo Casanova – De school van het leven)

Poëtegem (10)

Sonnet #18 (William Shakespeare)

Shall I compare thee to a Summer's day?

Thou art more lovely and more temperate:

Rough winds do shake the darling buds of May,

And Summer's lease hath all too short a date:

Sometime too hot the eye of heaven shines,

And oft' is his gold complexion dimm'd;

And every fair from fair sometime declines,

By chance or nature's changing course untrimm'd:

But thy eternal Summer shall not fade

Nor lose possession of that fair thou owest;

Nor shall Death brag thou wanderest in his shade,

When in eternal lines to time thou growest:

So long as men can breathe, or eyes can see,

So long lives this, and this gives life to thee.

Mooie beelden (3)

Mooie woorden (13)

Vanensntens = ? de piekedroid = ? zat er een visse = ? achter de wierekies = ?

= Over de volledige lengte van de prikkeldraad zat er een bunzing achter de eendekuikentjes.

En dan nu, iets helemaal anders.

Een heel bijzonder aspect van het zuidwestoostvlaams dialect is de vervoeging van werkwoorden. Vooral in de verleden tijd krijgen we prachtige staaltjes van ons toch wel schitterende taaltje:

Tegenwoordige tijd      Verleden Tijd

ik spele                        ik speeldege

gij speelt                      gij speeldeget

ij of zij speelt                ij of zij speeldege

wulder speeln              wulder speeldegen

gulder speelt                gulder speeldegen

zulder speeln                zulder speeldegen

Geheel uniek is de vervoeging van de werkwoorden hebben en zijn:

Hebben:

1.      Kekik 

2.      Getgij 

3.      ijeetij, seesij en tee     

4.      men wulder (ook: memmewulder of wenwulder)

5.      get gulder      

6.      sen zulder      

Zijn:

1.      kbennekik      

2.      ge zijt gij        

3.      ijestiejij, sesij en tes

4.      we zijn wulder

5.      ge zijt gulder

6.      se zijn zulder

Wat nog unieker is, is dat we ook ja en nee kunnen vervoegen:

Ja                                            Nee

jok                                          nienek

jog                                          nieg

joij, jois en joit                        nienie, niens en nient

jom                                         niem

jogt                                         niegt

jois                                          niens

Zo bijvoorbeeld:

Gistren speeldegekik mee mene kameroid duikske = ? in tstruut = ?. Zitte gulder doir? riep meen voider. Jom, riepekik. Ge zijt gulder zeker nie goe, ge goit van den delte = ? valln, zei meen voider. Ba niem, zeikik, we zijn wulder veurzichtig, zan. En ois me valln, valln min de messink = ?

Mooie beelden (2)

23 augustus 2012

In de zomervakantie van 2012 lazen we met genoegen Oeroeg van Hella Haasse. Het boek had zowat alle leesgegroeten aangesproken, doch in verschillende gradaties. De ene dus al wat meer dan de ander.

Het boek gaat over de onafhankelijkheidsstrijd van Nederlands-Indië in de jaren 40 en de overgang naar Indonesië, en is opgehangen aan de vriendschap tussen de Javaanse jongen Oeroeg en de zoon van een Nederlandse administrateur. Hun relatie staat helemaal in het teken van het aflopende koloniale tijdperk. De jongens beleven samen een zorgeloze kindertijd, maar groeien dan langzaam uit elkaar.

In de kolonie vormen de Nederlanders het bestuur; de inlanders zijn ondergeschikt en hebben minder rechten. Oeroeg wordt zich langzaam bewust van dat verschil en komt ertegen in opstand. Bij de ik-figuur komt de bewustwording pas later. Na zijn studie in Nederland tijdens de oorlog komt hij terug als soldaat om de orde te herstellen, maar de vrijheidsstrijdende Indonesiërs zien hem als de koloniale bezetter die niets meer te zoeken heeft in hun land. Pas dan vallen de schellen van zijn ogen.

Ondanks de gezegende leeftijd van het boek (publicatie 1948), werd het als zeer herkenbaar ervaren. Ook wij hebben met Belgisch-Congo ‘onze’ dekolonisatieperiode gekend. De teleurgang van de vriendschap tussen de jongens vonden de meesten heel mooi weergegeven en illustratief voor een doodbloedende meester-knechtverhouding. Anderen kregen het koud noch warm van het verhaal. De landschapsbeschrijvingen vonden de meesten dan weer heel fraai.

Samengevat: een geslaagd vakantieboek, maar iets meer zomerpit had ook gemogen.